Liễu Phàm là người họ Viên, hiệu Liễu Phàm, tên Huỳnh, tự Khôn Nghị. Người Giang Nam sông Ngô, đời Minh. Sinh năm 1935, mất năm 1609, hưởng 74 tuổi. Sống tại quê vợ ở tỉnh Triết Giang, huyện Gia Thiện. Lúc 16 tuổi đậu Tú tài, 33 tuổi đậu Cử nhân và 52 tuổi đậu Tiến Sĩ. Ông viết lại 4 bài để dạy con của ông là Thiên Khải, sau này cũng đậu tiến sĩ.
Lúc nhỏ Viên Liễu Phàm cha mất sớm, định theo con đường thầy thuốc. Do gặp một cụ già tại chùa Từ Vân, người họ Khổng, ở Vân Nam, đoán mạng rằng lúc còn là đồng sinh sẽ thi ở huyện đậu hạng 14, ở Phủ hạng 71 và Đề Đốc hạng 9, sau được làm huyện trưởng trong tỉnh Tứ Xuyên, nhưng chỉ làm được trong ba năm rưỡi, rồi xin về hưu, năm 53 tuổi, ngày 14 tháng 8, giờ Sửu sẽ mất tại nhà, không con nối dõi.Sự tiên đoán chính xác từng li từng tí cho đến khi ông Viên Liễu Phàm gặp thiền sư Vân Cốc, được khai thị và được thay đổi số mạng.
Nhân dịp Quốc Tử Giám còn chưa khai giảng, ta lên núi Thê Hà thăm Thiền sư Vân Cốc Pháp Hội. Ngồi trong phòng đối diện với thiền sư suốt ba ngày đêm không chợp mắt.
Sau sư hỏi “Sở dĩ con người không thể trở thành thánh nhân chỉ vì bị những vọng niệm lăng xăng trong lòng không ngừng trồi sụt quấy rầy mà thôi. Ngươi ngồi ba ngày mà không thấy khởi lên môt vọng niệm nào, làm sao mà làm được như vậy?”
Ta trả lời rằng “Vì sau khi Khổng tiên sinh bói số mạng con, con đã thấy cuộc đời sống chết vinh nhục đều do trời đã sắp đặt sẵn. Dù muốn dù không cũng chẳng thay đổi được gì. Suy nghĩ thêm cũng vậy thôi.”
Phải có sự chuyển biến mạnh mẽ
Sư cười rằng “Ta tưởng ngươi là người xuất chúng, nào ngờ chỉ là phàm phu.”. Ta không hiểu và hỏi tại sao. Thiền sư trả lời rằng: “Lòng người còn lăng xăng không yên, thì còn bị âm dương khí số trói buộc, làm sao có thể bảo là không số mạng được? Nhưng số mạng chỉ chi phối cho người thường, là những người suốt đời sống xuôi chiều theo tánh mình, không biết thay đổi mà thôi. Còn đối với những người có sự chuyển biến mạnh mẽ, thì số mạng không thể chi phối. Như người trở nên quá tốt, sẽ thấy đời đi lên. Ngược lại, người trở nên quá xấu sẽ thấy đời đi xuống. Hai mươi năm nay Khổng Tiên Sinh cho người thấy được số mạng mà ngươi không thể thay đổi chút nào, vậy không phải phàm phu là gì?”.
Phải tìm cầu mọi việc trong tâm
Ta hỏi thêm: “Không lẽ người ta có thể thoát khỏi sự chi phối của số mạng hay sao?”. Sư rằng: “Mạng do ta tạo, phước do mình tìm.” Kinh thư và Kinh thi đã dạy rõ ràng như thế. Còn Kinh Phật cũng dạy: “Mong cầu giàu sang sẽ giàu sang, mong cầu sanh gái trai sẽ sanh gái trai, mong cầu sống lâu sẽ sống lâu.”. Này, vọng ngữ là đại giới của đức Thích Ca, chẳng lẽ chư Phật, Bồ Tát cũng nói dối lừa gạt người sao?”
Ta không đồng ý rằng: “Mạnh Tử dạy rằng ‘Không tìm thì thôi, tìm sẽ được. Tìm như vậy có ích lợi vì tìm được, đó là tìm bên trong ta. Còn tìm không đúng cách mà kết quả tuỳ thuộc vào số mạng, tìm như thế thì vô ích vì đó là tìm bên ngoài ta.’ Như nhân nghĩa đạo đức, đó là những gì trong ta, ta có thể đạt được bằng sức mình. Nhưng đi tìm công danh phú quý bên ngoài ta, tìm như vậy làm sao tìm được?”
Sư trả lời: “Mạnh Tử nói rất đúng, chỉ vì ngươi hiểu sai mà thôi. Ngươi không nghe Lục Tổ nói sao? ‘Tâm ta như miếng ruộng, phước hoạ do mình trồng’. Phải tìm trong lòng mà gieo, không gì mà không được cả. Tìm do ta, không riêng nhân nghĩa đạo đức, mà công danh phú quý cũng sẽ được hết. Trong và ngoài đều được, tìm như vậy mới có ích lợi vì tìm được. Ngược lại, nếu không biết xem xét trong lòng mà tìm cầu bên ngoài, thì tìm có vẽ đúng cách nhưng được hay không lại tuỳ thuộc số mạng. Cuối cùng trong và ngoài đều mất. Vì vậy Mạnh Tử nói ‘vô ích’ là vậy.”
Sâu tìm nguyên nhân vô phước
Thiền sư hỏi tiếp: “Khổng tiên sinh lấy số mạng suốt đời cho nhà ngươi thế nào?”. Ta trình bày hết từ đầu đến cuối cho thiền sư. Rồi thiền sư hỏi: “Ngươi tự xét lại xem ngươi xứng đáng đậu tiến sĩ hay không? Có xứng đáng có con nối dõi hay không?”.
Ta tự kiểm lại khá lâu rồi đáp: “Dạ, con không xứng. Vì những người thi đậu làm quan là những người có phước. Con không phước. Hơn nữa, con không lo xây dựng đức hạnh để tạo nền tảng tiếp nhận phước lớn. Tánh con thường bực bội bồn chồn, chịu không nổi những sự phiền toái vụn vặt xảy đến trong đời sống. Lòng hẹp hòi không thể bao dung người khác. Thường lấy tài mình chèn ép người khác. Lại thích sao làm vậy, không suy nghĩ cặn kẽ. Lời không thận trọng thường nói bậy. Những điều như thế đều là tướng vô phước, làm sao xứng đáng con đường khoa cử?”
“Con cũng không đáng có con. Vì chỗ nào càng dơ càng nhiều sinh vật, nước trong thì ít tôm cá. Con có tật thích sống sạch cho riêng mình, đó là nguyên nhân thứ nhất không con. Bầu không khí hoà thuận sẽ làm cho mọi loài sanh sôi,mà tánh con lại hay nóng giận bực bội, đó là nguyên nhân thứ hai không con. Yêu thương là nền tảng của sự sanh sôi, còn khắc khe ích kỷ là nguồn gốc của sự không sanh sục. Con chỉ biết yêu quý danh vọng tiết tháo của mình, thường không thể hy sinh giúp đỡ người khác, đó là nguyên nhân thứ ba không con. Sức khoẻ con người là nhờ tinh, khí, thần. Con thích nói nhiều hao khí, đó là nguyên nhân thứ tư không con. Con thích uống rượu mà hao tinh, đó là nguyên nhân thứ năm không con. Thường thích ngồi suốt đêm không ngủ mà hao thần, đó là nguyên nhân thứ sáu không con. Ngoài ra còn nhiều lỗi lầm không sao nói hết.”
Phước ai nấy hưởng
Thiền sư Vân Cốc nghe xong rồi bảo: “Đâu phải chỉ có vấn đề thi cử mới như vậy đâu. Có người hưởng được gia tài hàng tỷ bạc, có người hưởng được gia tài hàng triệu bạc, cũng có người nghèo đến chết đói. Người thấy lý lẽ, biết đó là phước báo mỗi người. Còn người không thấy thì sẽ giải thích bằng định mệnh, cho là trời kêu ai nấy dạ. Thật ra trời chẳng qua xử lý trên những gì con người có, chứ có bao giờ thêm bớt chút nào theo ý riêng của mình đâu?”
“Vấn đề sinh con nối dõi cũng vậy, có người tích trữ được trăm đời công đức sẽ dư lại cho trăm đời con cháu hưởng. Người có tích trữ được mười đời công đức sẽ dư lại cho mười đời con cháu hưởng. Người chỉ tích trữ được hai ba đời công đức thì chỉ dư lại cho hai ba đời con cháu hưởng. Còn những người vô hậu thì thấy rõ phước của họ không còn gì nữa.”
“Nay ngươi đã thấy vấn đề ở đâu thì phải hết lòng sửa lại những nguyên nhân làm cho không đậu tiến sĩ cũng như không con nối dõi. Phải tích trữ công đức, phải bao dung lỗi lầm người khác, phải hoà thuận yêu thương mọi người và phải giữ gìn sức khoẻ. Những gì từ trước đến nay coi như đã chết đi, từ nay về sau phải sống lại như một người hoàn toàn đổi mới, một người sống bằng nghĩa và lý chứ không phải một người tầm thường bằng xương thịt nữa.”
Định mạng do trời, sửa mạng do ta
“Phàm phu sống bằng xương thịt lẽ dĩ nhiên bị lệ thuộc vào số mạng. Nhưng con người sống bằng nghĩa và lý không lẽ không cảm động được trời để thay đổi số mạng hay sao? Chương Thái Giáp trong Kinh Thư có nói: ‘Chúng ta có thể tránh khỏi tai hoạ do trời đã đặt. Nhưng chúng ta không thể chạy thoát hậu quả do chính mình làm.’ Kinh Thi cũng có nói: ‘Việc làm mình phải phù hợp với ý trời mới tạo được nhiều phước cho mình.’ Khổng tiên sinh đoán ngươi không đậu tiến sĩ, không con nối dõi, tuy đó là số trời đã định nhưng vẫn có thể không tuân theo. Nhưng từ nay về sau người phải trau dồi thật nhiều tánh hạnh đạo đức, hết lòng làm thiện, tích trữ âm đức. Phước này do mình tạo, không hưởng sao được?”
“Mục đích của Kinh Dịch là giúp cho con người biết tìm phước tránh hoạ. Nếu nói số mạng không đổi thì làm sao mà tìm phước tránh hoạ được. Ngay chương đầu của Kinh Dịch đã nói: ‘Gia đình làm thiện, ắt dư phước cho con cháu’. Ngươi có tin những điều đó không?”
Quyết tâm sửa đổi
Ta hoàn toàn tin phục những lời dạy của thiền sư và quỳ sụp xuống xin thọ giáo. Trước bàn thờ Phật, ta viết hết tất cả tội trạng từ trước đến nay để xin sám hối. Sau đó ta xin cầu đậu được cử nhân và hứa sẽ làm ba ngàn điều thiện để đền đáp ân đức nuôi dưỡng của trời đất và tổ tiên.